Rozumienie roli kontekstu

Aby odnosić sukcesy jako coach należy zrozumieć otoczenie (kontekst, ang. context), w którym działają klienci (adepci, liderzy). Spróbuję zatem przybliżyć kontekst kontekstu oraz jego implikacje dla coachingu.

Na kontekst wpływają kultury i subkultury, obyczaje organizacyjne, warunki społeczno-ekonomiczne, fizyczne środowisko domu i pracy, skutki historyczne i pokoleniowe, skojarzenia społeczne i rówieśnicze, przekonania polityczne i religijne, wiek i zdrowie itp. (Cox 2003, s. 9). Do tego dochodzi nastrój klienta, doświadczenie, osobowość, zdolność poznawcza i utrwalone wartości. 

Kontekst dobrze ilustruje poniższy eksperyment. Co tu się dzieje na poniższej ilustracji? Otwarte usta i szeroko otwarte oczy zwykle kojarzą się z wyrazem zdziwienia lub strachu. Jednak na tym obrazie równie dobrze może to oznaczać, że osoba może właśnie mówić lub, jak się okazało, robić sobie makijaż.

Źródło: Zaitseva i Astakhova 2019

Złudzenie i tytułowa 'iluzja emocjonalna' jest zakorzeniona w Efekcie Kuleszowa (efekt montażu). Po raz pierwszy został użyty w edycji wideo przez radzieckiego filmowca Lwa Kuleszowa w latach 1910-1920. Zdał sobie sprawę, że widzowie dostrzegają większe znaczenie w interakcji dwóch następujących po sobie ujęć niż w pojedynczym ujęciu w izolacji. Technika ta była dość popularna w kinie, a szczególnie uwielbiana przez Alfreda Hitchcocka. Badacze zgadzają się, że kontekst, w którym pokazywana jest twarz, ma znaczący wpływ na to, jak twarz jest postrzegana. Mówi się o kontekście emocjonalnym.

Jakie niesie do z sobą implikacje dla pracy coacha? Czy nie wystarczy dobra metoda? Nagłe zmiany w kontekście organizacyjnym, kulturowym, religijnym, zdrowia, lokacji itd. mogą radykalnie wpłynąć na zdolność adepta (tak nazywam klienta) do odniesienia sukcesu w zupełnie odmiennych warunkach pracy, zespołu itd. To co udawało się w biurowym środowisku, traci moc w rozproszonym; a to co było ustandaryzowane, traci moc w zmiennym i płynnym kontekście. Liderzy, którzy przenoszą się do start-upu, mają za zadanie zbudować nowe procesy i systemy oraz stworzyć całkowicie nowe zespoły robocze i funkcje. Często dzieje się to w morzu chaosu, naturalnym dla start-upa, nienaturalnym dla adepta. Te przejście, pośredniość (ang. transitional od transition, zmiana, przejście) wydaje sie tu równie ważne jak – rozwiązanie i cel (Barner 2020).

W specyficzny znaczeniu w obszarze coachingu mowa także o kontekście w znaczeniu wiedzy o uwarunkowaniach (organizacji, wdrożonych procedurach, zwyczajach itd.), którą adept nie posiada. Kontekst – ta niezbędna umiejętność dostrojenia się do systemów i podsystemów, w których działa klient składa się na wysokiej jakości relację coachingową. Ona zaś wymaga poznania uwarunkowań organizacji w tym zakresie. Można zadać następujące pytania:

1. Jak zilustrujesz system, w którym pracujesz?
2. Jaka zmiana musi nastąpić w tym systemie?
3. Co musi się zmienić w relacji między tobą a problemem, który wpisany jest w ten system?
4. Aby te zmiany zaszły, co powinneś/aś zmienić w sobie?
5. Co byś nie zmieniał/ła?

W zależności od miejsca w cyklu życia organizacji oraz samego lidera, pierwszeństwo mają różne środki i cele przywódcze, biznesowe – wymagające od liderów dostosowania do nich swego stylu przywództwa. Coachowie, którzy rozumieją koncepcję kontekstu, będą wrażliwi na to, jak i dlaczego powinni dostosować swoje własne metody, aby pomóc takim adeptom odnieść sukces.

Bibliografia

1. Barner, Robert (2020): Understanding the Importance of Context in Coaching, dostępne na stronie internetowej: https://trainingmag.com/understanding-the-importance-of-context-in-coaching/ w dniu 28.12.2022.
2. Cox, Elaine (2003): The Contextual Imperative: Implications for coaching and mentoring. w: International Journal of Evidence Based Coaching and Mentoring 1 (1), s. 9–19.
3. Zaitseva, Elizaveta; Astakhova, Kristina (2019): Young Minds in Science: the Emotional ‘Illusion’ Contest. Neurodata Lab, dostępne na stronie internetowej: https://medium.com/@neurodatalab/young-minds-in-tech-emotional-illusion-contest-718ace84f7e0 w dniu 27.12.2022.